قال علی (ع): «یا کُمَیْلُ! اَحْسَنُ حِلْیَةِ الْمُؤْمِنُ التَّواضُعُ، وَ جَمالُهُ التَّعَفُّفُ، وَ شَرَفُهُ التَّفَقُّهُ، وَ عِزُّهُ تَرْکُ الْقالِ وَ الْقیلِ»;
«ای کمیل! بهترین زینت انسان باایمان تواضع و فروتنی است، و زیبایی و جمال مؤمن در عفّت و پاکدامنی است، و شرافت او در آگاهی است، و عزّت او در ترک قیل و قال و گفت وگوهای بی ثمر است!».
شرح و تفسیر: حضرت امیرمؤمنان (ع) طبق این روایت، به چهار مطلب مهمّ و سرنوشت ساز اشاره می‌نماید، و در حقیقت در این چهار جمله فرهنگ سازی می‌کند و مفهوم تازه‌ای برای بعضی کلمات ارایه می‌دهد. که برای رعایت اختصار به شرح جمله اوّل اکتفاء می‌کنیم: مرو». آیا منظور از «مشی» در آیه شریفه، «راه رفتن» معمولی است که از مصادیق تواضع است، یا «مشی» در این جا به معنای وسیع کلمه است و شامل خط و مشی اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و رفتار کوچک و بزرگ می‌شود؟ بعید نیست معنای دوم مراد باشد در روایتی از امام علی (ع)می‌خوانیم: «ثَمَرَةُ التَّواضُعِ اَلَْمحَبَّةُ وَ ثَمَرَةُ الْکِبْرِ اَلْمَسَبَّةُ; میوه درخت تواضع محبّت و دوستی و جلب قلوب است و میوه درخت تکبّر و خود برتربینی، کینه و عداوت و دشمن سازی است». تواضع، که معنای آن ترک خودبرتر بینی می‌باشد، برای همه، خصوصاً اهل علم و کسانی که الگوهای جامعه محسوب می‌گردند، بسیار مهمّ است. یکی از نشانه های تواضع ابتدا به سلام است، طبق برخی روایات پیامبر اسلام (ص) همواره ابتدا به سلام می‌کردو بدین طریق قلب مردم را به سوی خویش جلب می‌کرد. چرا ما از چیزی که این قدرکم هزینه و پراستفاده است، بهره برداری نمی‌کنیم؟!
 اقسام تواضع : تواضع سه شاخه دارد. 1ـ تواضع در مقابل خداوند. 2ـ تواضع در مقابل خلق خداوند 3ـ تواضع در مقابل حق. منظور از تواضع در برابر خداوند روشن است، همان گونه که تواضع در برابر خلق خدا هم روشن است. این نکته لازم به ذکر نیست که منظور از «خلق خدا» در این جا مؤمنان است، بنابراین تواضع در مقابل کفّار و دشمنان معنی ندارد، بلکه باید در برابر آن ها عزیز و سربلند بود. و امّا تواضع در برابر حق، مطلبی است که پای بسیاری از کسانی که دارای تواضع نوع اوّل و دوم هستند نسبت به آن می‌لنگد! ما باید جرأت پذیرش اشتباهات خود را داشته باشیم و همواره در مقابل حق سر تسلیم فرود آوریم، هر چند ناگوار باشد و طرف مقابل، از نظر سنّ و سال، یا تحصیل، یا موقعیّت اجتماعی و خانوادگی، پایین تر از ما باشد.
بحار الانوار، جلد 74، صفحه 413.
غرر الحکم، حدیث 4614ـ 4613، (به نقل از اخلاق در قرآن، جلد 2، صفحه 74).
منتهی الآمال، جلد اوّل، صفحه 54.



تاريخ : ۱٥ تیر ۱۳٩٠ | ٧:۱۸ ‎ب.ظ | نویسنده : علیرضا ساروقی | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.
صفحات اختصاصی
امکانات وب