هر موجود عاقلی، برای هر کاری که می‌کند غرض عقلائی نیز دارد، یعنی عقل او مانع است از اینکه کار غیر عقلائی انجام دهد، لذا مثلا اگر کار لغوی از کسی سربزند به او می‌گویند مگر عقل نداشتی، یعنی چرا بی هدف عمل کردی، یا به عواقبش فکر نکردی?


خلقت:
چرا  خداوند دست به آفرینش زد ؟ چه هدفی پشت مجموعه‌ی خلقت نهفته است؟
هر انسانی گهگاه این سؤال‌ها را برخود مطرح می کند و سؤالاتی اصلی‌تر واساسی‌تر از اینها برای انسان ها در سیر تاریخ مطرح نبوده است. در متون مختلف فرهنگ بشری نیز به صورتهای مختلف این سؤال‌ها مطرح شده است.
در اوستا این گونه از فلسفه خلقت سخن به میان آمده است: ای آفریننده بزرگ و دانا، از راه خرد و بینش و الهام، راز پدیدآمدن آفرینش را از روز اول به من بیاموز تا حقیقت را به مردم جهان آشکار سازم.
پروردگارا روان آفرینش به درگاه تو گله‌مند است . برای چه مرابیافریدی؟ چه کسی مرا کالبد هستی بخشید؟ ارسطو نیز ضرورت سوال از راز هستی را به این صورت مطرح کرده است.
قرآن مجید اولا خلقت را دارای هدف می‌داند و در آیات زیادی تفکر بیهودگی خلقت را رد می کند. و در آیات اهداف بلندی را برای خلقت بیان می کند.
خداوند به عنوان دارا بودن تمام صفات کمال آنهم در حد بی‌نهایت، حتما برای آفرینش غرض خاصی داشته که در آخرین معجزه پیامبران یعنی قرآن کریم به مناسبت ها و عبارات مختلف آن را بیان داشته است، مثلا با جستجو واژه های خلق و لعلّ به پنج آیه می رسیم، لعل به معنای شاید و غرض خلقت است:

«یا أَیُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذی خَلَقَکُمْ وَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» (بقره 21)
اى مردم! پروردگار خود را پرستش کنید آن کس که شما، و کسانى را که پیش از شما بودند آفرید، تا پرهیزکار شوید.

«أَ وَ عَجِبْتُمْ أَنْ جاءَکُمْ ذِکْرٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَلى‏ رَجُلٍ مِنْکُمْ لِیُنْذِرَکُمْ وَ اذْکُرُوا إِذْ جَعَلَکُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَ زادَکُمْ فِی الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْکُرُوا آلاءَ اللَّهِ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ» (اعراف 69) ؛
آیا تعجّب کرده‏‌اید که دستور آگاه کننده پروردگارتان به وسیله مردى از میان شما به شما برسد تا (از مجازات الهى) بیمتان دهد؟! و به یاد آورید هنگامى که شما را جانشینان قوم نوح قرار داد و شما را از جهت خلقت (جسمانى) گسترش (و قدرت) داد پس نعمتهاى خدا را به یاد آورید، شاید رستگار شوید!»

وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلالاً وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الْجِبالِ أَکْناناً وَ جَعَلَ لَکُمْ سَرابیلَ تَقیکُمُ الْحَرَّ وَ سَرابیلَ تَقیکُمْ بَأْسَکُمْ کَذلِکَ یُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکُمْ لَعَلَّکُمْ تُسْلِمُونَ (نحل 81)
و (نیز) خداوند از آنچه آفریده است سایه‏‌هایى براى شما قرار داده و از کوه‏ها پناهگاه‏‌هایى و براى شما پیراهن‌هایى آفریده، که شما را از گرما (و سرما) حفظ مى‏‌کند و پیراهن‌هایى که به هنگام جنگ، حافظ شماست این گونه نعمت‌هایش را بر شما کامل مى‌‏کند، شاید تسلیم فرمان او شوید!

هُوَ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ یُخْرِجُکُمْ طِفْلاً ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّکُمْ ثُمَّ لِتَکُونُوا شُیُوخاً وَ مِنْکُمْ مَنْ یُتَوَفَّى مِنْ قَبْلُ وَ لِتَبْلُغُوا أَجَلاً مُسَمًّى وَ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ (غافر 67)
او کسى است که شما را از خاک آفرید، سپس از نطفه، سپس از علقه (خون بسته شده)، سپس شما را بصورت طفلى (از شکم مادر) بیرون مى‌‏فرستد، بعد به مرحله کمال قوّت خود مى‌‏رسید، و بعد از آن پیر مى‌‏شوید و (در این میان) گروهى از شما پیش از رسیدن به این مرحله مى‌‏میرند و در نهایت به سرآمد عمر خود مى‌‏رسید و شاید تعقّل کنید!

وَ مِنْ کُلِّ شَیْ‏ءٍ خَلَقْنا زَوْجَیْنِ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ (ذاریات 49) ؛ و از هر چیز دو جفت آفریدیم، شاید متذکّر شوید!

منابع:‌
پرسمان قرآنی
فلسفه خلقت انسان ، عبدالله نصری

 



تاريخ : ٢۳ بهمن ۱۳٩٠ | ۱٢:۳٧ ‎ب.ظ | نویسنده : علیرضا ساروقی | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.
صفحات اختصاصی
امکانات وب