قال علی (ع): «لِکُلِّ شَىْء آفَةٌ»;  «هر چیزی آفتی دارد (در هر کار مراقب آفت ها باشید)
شرح و تفسیر: هر چیزی در جهان هستی، همان گونه که در روایت بالا آمده، آفت یا آفت هایی دارد; یعنی تمام موجودات عالَم آسیب پذیرند و نمی‌توان چیزی پیدا کرد که بی‌آفت باشد. به عنوان نمونه بدن خود ما انسان‌ها چقدر آسیب پذیر و پرآفت است. انواع و اقسام بیماری‌ها، که از مرز هزاران نوع بیماری می‌گذرد، همواره سلامت انسان را تهدید می‌کند. بدین جهت رشته های مختلف پزشکی برای مداوای آن ها به وجود آمده است، حتّی آفات یک عضو (مثلا چشم) آن قدر زیاد است که در جهان کنونی یک طبیب نمی‌تواند در همه مشکلات چشم متخصّص شود; بلکه چشم متخصّص‌های مختلفی دارد. روح انسان نیز چنین است; نباتات، حیوانات، جامعه انسانی و خلاصه همه چیز آفت دارد. با توجّه به این اصل کلّی و فراگیر، باید در هر موفّقیت و موهبتی با دقّت مراقب آفات آن باشیم وگرنه پیروزی‌ها و نعمت ها در معرض خطر قرار می‌گیرد. حضرت علی (ع) در ادامه این سخن آفت نزدیک به سی نعمت را بیان کرده، که در این جا به چهار مورد آن می‌پردازیم: 1ـ «آفَةُ الْوَرَعِ قِلَّةُ الْقِناعَةِ; آفت مهمّ تقوی (و نقطه آسیب پذیری آن) قانع نبودن در زندگی است. چیزی که انسان را به حرام می‌اندازد، چیزی که آدمی را حریص بر استفاده از اموال شبهه ناک می‌کند، چیزی که افراد ضعیف الایمان را به سوی ترک خمس و زکات سوق می‌دهد، چیزی‌که باعث می‌شود تا انسان برای کسب اموال بیش‌تر به آب و آتش بزند، قانع نبودن است! اگر زندگی انسان آمیخته با قناعت باشد، اداره آن آسان است. در حالات هارون الرشید نوشته‌اند که در جشن عروسی یکى از فرزندانش به جاى نُقل و سکّه، قطعه‌هایی از کاغذ که بر روی هر کدام نام یک آبادی نوشته شده بود بر سر عروس خود مى ریخت! روشن است وقتی کسی بخواهد این کار را کند نمی‌تواند به حلال قناعت نماید، بلکه به ناچار آلوده به غصب و غارت و چپاول و دزدی و سایر کارهای خلاف می‌شود، ولی اگر قناعت کند دست به این کارها نمی‌زند. 2ـ «آفَةُ الْقَوِىِّ اسْتِضْعافُ الْخَصْمِ; آفت نیرومند، کوچک شمردن دشمنانش می‌باشد. نقطه آسیب قدرتمندان و جوامع قوی این است که دشمنان خود را کوچک می‌شمارند. نگویید تهاجم فرهنگى مهم نیست! اگر فلان روزنامه توهین کرد، اهمیّتى ندارد! اگر فلان فیلم دهن کجی کرد، تأثیرى ندارد و ...; چون اگر دشمن را کوچک شمردی از او ضربه می‌خوری. 3ـ «آفَةُ الدّینِ الْهَوى; هوای نفس آفت دین است.هوای نفس دین انسان را بر باد می‌دهد، آفت دین یک چیز درونی به نام هوای نفس است. 4ـ «آفَةُ الْعَقْلِ الْهَوى; هوای نفس آفت عقل انسان (نیز) هست. هوای نفس عقل انسان را از کار می‌اندازد و انسان را پراشتباه ظاهر می‌کند. هوای پرستی حجاب می‌شود. هوای پرستی هم آفت دین است و هم آفت عقل. آری همه چیز آفت دارد، باید آفت ها را شناخت و با آن مبارزه کرد.
 میزان الحکمه، باب 97، حدیث 514، (جلد اوّل، صفحه 110). میزان الحکمة، باب 97، حدیث 537، (جلد اوّل، صفحه 111). اخلاق اسلامى در نهج البلاغه، جلد 1، صفحه 118. میزان الحکمة، باب 97، حدیث 541، (جلد اوّل، صفحه 111). میزان الحکمة، باب 97، حدیث 513، (جلد اوّل، صفحه 110).میزان الحکمة، باب 97، حدیث 526، (جلد اوّل، صفحه 111).

[ ٢٥ خرداد ۱۳٩٠ ] [ ۱:٥٩ ‎ب.ظ ] [ علیرضا ساروقی ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By VatanSkin :.
صفحات اختصاصی
امکانات وب